Hugues de Semur (1024–1109) behoort tot de meest invloedrijke abten uit de Middeleeuwen. Als zesde abt van Cluny leidt hij de orde meer dan zestig jaar en bouwt hij Cluny III, de Maior Ecclesia, die eeuwenlang de grootste kerk ter wereld zal blijven. Onder zijn bestuur groeit Cluny uit tot het machtigste klooster van Europa en vormt het een spiritueel netwerk van meer dan tienduizend monniken.
Geen ridder, maar monnik
Hugues wordt in 1024 geboren op het château Semur-en-Brionnais, in een invloedrijke Bourgondische adellijke familie. Zijn moeder wenst voor hem een religieuze toekomst, terwijl zijn vader droomt van een ridderlijke loopbaan. Hugues kiest al vroeg vastberaden voor het kloosterleven. Hij begint zijn opleiding aan de kloosterschool te Saint-Marcel-lès-Chalon en treedt al op veertienjarige leeftijd in bij de abdij van Cluny. Een jaar later legt hij zijn geloften af. Op 24-jarige leeftijd wordt hij tot abt van Cluny gekozen, waarmee hij aan een uitzonderlijk lang en invloedrijk abbatiaat begint.
Abt van Cluny
Onder zijn leiding bereikt Cluny zowel spiritueel als architectonisch een hoogtepunt. Het meest tastbare deel van zijn nalatenschap is Cluny III, de Maior Ecclesia. In 1088 begint de bouw, geïnspireerd door het visioen van de architect-monnik Gunzo.
De nieuwe kerk, met een lengte van 187 meter en gewelven van meer dan 30 meter hoogte is het een architectonisch hoogtepunt van de Middeleeuwen en toont de ambitie van Hugues’ visie: een monument van liturgische pracht en spirituele grootheid.
Paus Urbanus II, zelf een oud-monnik van Cluny, wijdt in 1095 het hoogaltaar in en stelt rond de abdij een vredeszone, het Ban sacré, in. Deze maatregel sluit aan bij de bredere inzet van Hugues voor vrede, via initiatieven als de Pax Dei en Treuga Dei.
Hugues is een sleutelfiguur in kerkelijke hervormingen. Hij bestrijdt simonie, bevordert het celibaat en verdedigt de autonomie van kloosters tegenover wereldlijke macht, steeds gesteund door de paus.
Diplomatiek is hij bijzonder invloedrijk: hij onderhoudt nauwe banden met pausen en koningen, bemiddelt in conflicten en speelt een rol in de Investituurstrijd.
In Spanje ondersteunt hij Alfons VI bij de herovering van Toledo; een deel van de oorlogsbuit investeert hij in de bouw van Cluny III. Ook speelt hij een belangrijke rol op belangrijke concilies, waaronder Reims (1049), Tours (1054) en Clermont (1095), waar de Eerste Kruistocht wordt uitgeroepen.
Ondanks de rijkdom van Cluny leeft Hugues zelf opmerkelijk sober. Hij slaapt op een strozak, eet eenvoudig en weigert luxueuze gewaden. Voor persoonlijke retraite laat hij in Berzé-la-Ville een kapel versieren met uitzonderlijke muurschilderingen, de enige overgebleven monumentale Cluniacenzer schilderkunst, la Chapelle des Moines.
De abt heeft de voltooiing van Cluny III in 1130 niet meer meegemaakt. Hugues sterft op paasmaandag 28 april 1109 in de Mariakapel van Cluny en wordt in de Maior Ecclesia begraven. Zijn heiligverklaring volgt al in 1120.
Hoewel slechts een tiende van de originele abdij Cluny III bewaard is gebleven, is wat nog resteert van de Maior Ecclesia indrukwekkend. De hoogte van meer dan 30 meter van de zuidelijke arm van het grote transept spreekt nog altijd tot de verbeelding.
Deze pagina is dankzij en onder verantwoordelijkheid van Zuidbourgogne.nl.
