Saint-Gengoux-le-National

Saint-Gengoux-le-National
Office de Tourisme

4 Avenue de la Promenade, 71460, Saint-Gengoux-le-National

Een middeleeuws wijnstadje in de Mâconnais dat z’n naam dankt aan de kerk die de monniken van Cluny hier in 950 cadeau kregen.


Rond Saint-Gengoux, dat op de route van Tournus naar Autun ligt, vormde zich al in de Romeinse tijd een kruispunt van wegen. Maar het waren vooral de monniken van Cluny en de Franse koningen die meer dan 1.000 jaar later een stempel drukten op het plaatsje.

De monniken van het nabijgelegen Cluny bezaten hier een kerk ter ere van Saint Gengoux, de heilige Gangulfus. Het oorspronkelijk bouwwerk werd echter tijdens godsdienstoorlogen in brand gestoken en in 1566 opnieuw opgebouwd. Toen werd ook een aparte toren bijgebouwd met een houten passage naar de achthoekige klokkentoren.

Al naar gelang de politieke ontwikkelingen werd de plaatsnaam in de loop van de tijd voortdurend aangepast: Saint-Gengoux-le-Royal in 1245 dankzij de bescherming van de Franse koning; Jouvence in 1793 na de Franse revolutie, maar die verandering werd enkele decennia later weer teruggedraaid; en Saint-Gengoux-le-National in 1848 vanwege de invoering van de republiek. Nadien werd er nog een paar keer gewisseld. Sinds 1881 is het echter definitief Saint-Gengoux-le-National.

Dankzij de monniken van Cluny werden rondom Saint-Gengoux de landbouwactiviteiten, en met name de wijnbouw, verder ontwikkeld. Het plaatsje ligt helemaal in het noordwesten van de Mâconnais, op de overgang naar de Côte-Chalonnaise. De wijngaarden omvatten tegenwoordig bijna 3 hectaren aan witte Chardonnay druiven en ruim 6 hectaren aan rode Gamay druiven.

De Franse koning Louis VII gaf omstreeks 1200 toestemming voor het bouwen van verdedigingswerken om de stad te beschermen tegen de plunderingen door de graaf van Chalon. Saint-Gengoux kreeg een stadsmuur met vier toegangspoorten en een gracht. Daarvan is echter niet veel meer overgebleven. Ook mocht er een kasteel met een donjon worden gebouwd. De stevige donjon staat nog wel overeind en aan de voet ervan is een kleine middeleeuwse tuin ingericht op de plek waar ooit een ophaalbrug was.

Verder heeft Saint-Gengoux-le-National een groot aantal eeuwenoude torens en gebouwen. Zo zijn er de torens die waarschijnlijk deel uitmaakten van de oude verdedigingswerken zoals de Vieille Tour (oude toren) uit de 13e eeuw; de Toren van François 1e; de Tour de la Courtille die fungeert als traptoren van een huis; en de Tour du Pilori (schandpaaltoren). Bij het16e-eeuwse Maison du Bailli (huis van de vertegenwoordiger van de koning) steekt boven de voordeur een halfronde traptoren uit en het Maison des Concurés (huis van de confraters) heeft op de hoek een decoratieve wachttoren. Het oudste huis van Saint-Gengoux dateert uit de 13e eeuw.

In Saint-Gengoux is een kleine markt op de eerste en derde dinsdagochtend van de maand en in de zomer op alle dinsdagochtenden.

Saint-Gengoux-le-National – Erfgoed van Cluny

Saint-Gengoux was één van de weinige stedelijke dekenaten van de abdij. Rond 1100 werd het een obedientia. Zo’n dependance van Cluny, die werd geleid door een monnik (de deken), was meestal op het platteland gevestigd want daar werd het voedsel en de wijn geproduceerd. In dit geval was het dekenaat vrij klein. Bovendien waren de gronden er kennelijk niet erg vruchtbaar; meer geschikt voor de wijnbouw dan voor graangewassen. Daarom waren wijnen hier het voornaamste product.

Desalniettemin was Saint-Gengoux een belangrijke heerlijkheid van de abdij. De kerk was al in 950 geschonken aan de monniken. Daarna verwierven ze tevens aangrenzende percelen. De graaf van Chalon had het echter ook gemunt op hun bezittingen. Koning Louis VII schoot te hulp. Hij stelde een provoost aan in Saint-Gengoux, vestigde er een garnizoen en versterkte de stad. Als dank zouden de inkomsten van de obedientia met hem worden gedeeld.

De monniken bleven verantwoordelijk voor het beheer van de bezittingen tot die in 1590 werden verkocht. Over de gebouwen die ze er hadden, is niets bekend. De kerk, die in de 12e eeuw werd uitgebreid, heeft uit de romaanse periode nog het schip en de klokkentoren behouden en is een mooi voorbeeld van overgangsarchitectuur tussen de romaanse en de gotische stijl.