16 januari 2026

Wolkenzeeën kijken

Het is een sprookjesachtig beeld: de bergtoppen van de Morvan die lijken te drijven op een zee van wolken. Een bijzonder meteorologisch fenomeen dat zich vooral in dit jaargetijde voordoet.

De wolkenzeeën zijn in de Morvan een aantal keren per jaar te bewonderen. Onder andere vanaf de top van de Calvaire, de 609 meter hoge Calvarieberg van Château-Chinon.

Het uitzicht op de omgeving is er weids. Wie de Calvaire beklimt, wordt beloond met een 360-graden panorama. In de verte ligt de Haut-Folin, met 901 meter de hoogste top van de Morvan. Verder naar rechts de 855 meter hoge Mont Préneley waar de rivier de Yonne ontspringt. En er tussenin de 821 meter hoge Mont Beuvray met op de hellingen opgravingen van de oude Keltische nederzetting Bibracte. De komende tijd worden op de Calvaire, tussen de bomen, vensters gemaakt om te kunnen genieten van het uitzicht.

Maar ook ’s nachts is het zicht er de moeite waard. Hoog gelegen, in een natuurpark, heeft Château-Chinon weinig last van lichtvervuiling. Net als elders in de Morvan, trof de gemeente maatregelen om ’s nachts de duisternis te behouden en de uitstraling van kunstlicht naar de hemel zoveel mogelijk te beperken. Daardoor zijn de steren en de melkweg er in heldere nachten nog goed zichtbaar. In mei 2025 werd de Morvan erkend als Reserve International Ciel Etoilé (Internationaal Reservaat Sterrenhemel) en in dat kader wordt er momenteel, mede voor het grote publiek, een astronomisch en wetenschappelijk complex gebouwd.

En dan is er dus ook het formidabele uitzicht op de wolkenzeeën. “Vanaf de Calvaire hebben bezoekers, in de zon, een adembenemend zicht op dit verschijnsel. Ze kunnen de wolken aan hun voeten haast aanraken,” aldus Raphaël Morin die bij de gemeente Château-Chinon Ville kwartiermaker is voor het nieuwe complex.

Hij licht toe dat de wolkenzeeën zich met name in de wintermaanden vormen: “Dat gebeurt doorgaans tussen november en februari. Het zijn stratocumuluswolken, laaghangende stapelwolken, die zich ontwikkelen op een hoogte tussen 500 en 580 meter. Een flinke daling van de temperatuur aan de grond bevordert de condensatie van waterdamp en daarmee de vorming van lage wolken. Een hogedrukgebied, van meer dan 1025 hectopascal, in combinatie met weinig wind zorgt ervoor dat ze dicht bij de grond blijven. In het toekomstig astronomisch en wetenschappelijk complex gaan we uitleggen hoe bezoekers het ontstaan ervan zelf kunnen voorspellen.”

Bekijk hier de prachtige opnamen die Raphaël Morin onlangs maakte van een wolkenzee.

Château-Chinon from earth into the space (Néerlandais)
Château-Chinon from earth into the space (Néerlandais)

Weerkundige metingen

Naast astronomie, wordt meteorologie één van de vier thema’s van het complex. De andere twee zijn historie en geologie. Hoewel het leegstaande, voormalige weerstation wordt aangepast voor de komst van de telescopen, worden de meteorologische metingen op de Calvaire voortgezet. De meetinstrumenten van Météo-France zijn buiten het gebouw opgesteld.

Onder het thema meteorologie zal uitleg worden gegeven over het weer, de ontwikkeling van het klimaat in de afgelopen 100 jaar en de geschiedenis van het weerstation op deze plek. Er worden al sinds 1872 weerkundige metingen gedaan op de Calvaire, maar het weerstation werd pas in 1934 gebouwd.

De aanleiding daarvoor was een vliegtuigongeluk bij Corbigny, zo’n 35 kilometer ten noordwesten van Château-Chinon. Een driemotorig toestel, de Emeraude, vestigde eind 1933 een snelheidsrecord voor de vlucht van Parijs naar Saigon. Op de terugweg crashte het in een sneeuwstorm tegen een heuvel aan de rand van de Morvan. De tien inzittenden, waaronder de gouverneur van de Franse kolonie Indochina (het huidige Vietnam, Laos en Cambodja), kwamen daarbij allemaal om het leven.

Toen in 1989 André Sourd, de laatste meteoroloog in Château-Chinon stopte, werd het weerstation gesloten. Nu krijgt het dus een nieuwe bestemming.

De gekozen juridische structuur voor het astronomisch en wetenschappelijk complex maakt het mogelijk dat de gemeente Château-Chinon Ville, de Astronomische Vereniging van Bourgondië, de medewerkers en later ook de bevolking samen aan dit ambitieuze project werken. Hoewel de overheid eveneens zal bijdragen, moeten de exploitatiekosten door de bezoekers worden gedekt. De winst zal grotendeels worden benut voor onderhoud en nieuwe investeringen. De initiële kosten bedragen circa € 5 miljoen. Om het project te laten groeien, kan eenieder - al dan niet in ruil voor een tegenprestatie - een donatie doen via deze link of onderstaande QR-code.

Op de hoogte blijven van alle toeristische nieuwtjes uit Bourgondië?
Schrijf u dan hier in voor de gratis nieuwsbrief.