Pontus de Tyard (1521–1605) behoort tot de belangrijkste figuren van de Franse Renaissance. Hij is dichter, filosoof, astronoom en geestelijke, en aanhanger van de Renaissance-gedachte dat kennis, kunst en geloof elkaar kunnen versterken. Afkomstig uit de invloedrijke Bourgondische familie Thyard de Bissy wordt hij van jongs af voorbereid op een kerkelijke loopbaan, wat hem niet alleen status maar ook de financiële ruimte geeft om zich breed te ontwikkelen.
Opleiding en intellectuele vorming
Na zijn eerste opleiding in Mâcon gaat hij op vijftienjarige leeftijd naar Parijs, waar hij filosofie en theologie studeert aan het Collège de Coqueret. Zijn interesses reiken echter veel verder dan de kerkelijke leer. Tyard spreekt naar verluidt vijftien talen en verdiept zich in astronomie, muziek, wiskunde en vooral de filosofie van Plato, die hem inspireert in zijn zoektocht naar een rationele verklaring van het universum. Tegelijk ontwikkelt Pontus zich als dichter. Zijn vroege werk Les Erreurs amoureuses en later Livre des vers lyriques tonen invloeden van toonaangevende tijdgenoten.
Dichter van La Pléiade en vernieuwer van het Frans
Samen met Pierre de Ronsard en Joachim Du Bellay wordt Pontus een van de kernleden van La Pléiade, een groep dichters die het Frans wil verheffen tot een volwaardige literaire taal.
Het Frans moest beschermd worden tegen de dominantie van het Latijn en verrijkt worden door nieuwe woorden, beelden en vormen. Deze dichters introduceren nieuwe vormen zoals het sonnet en de ode, naar voorbeeld van de klassieke oudheid en de Italiaanse Renaissance.
Voor Tyard is de dichter meer dan een kunstenaar: hij is een denker die via taal de harmonie van de wereld zichtbaar kan maken.
Die harmonie staat ook centraal in zijn filosofische werken. In Solitaire premier en Solitaire second onderzoekt hij de oorsprong van creativiteit, die hij beschrijft als een “poëtische furie”. Muziek speelt volgens Tyard een sleutelrol: zij weerspiegelt de kosmische harmonie van de hemelse sferen.
Astronomie en het begrijpen van de hemel
Als astronoom geniet Pontus groot gezag. Hij stelt nauwkeurige sterrenkalenders op en neemt als een van de weinigen de theorieën van Copernicus serieus. Bij de invoering van de Gregoriaanse kalender adviseert Pontus positief aan koning Henri III. En zo gaat de kalender in 1583 van 9 december rechtstreeks naar 20 december!
In zijn château, omringd door bossen, wijn- en boomgaarden, vindt Tyard de inspiratie voor zijn reflecties over de natuur en het goddelijke. Het kasteel wordt een intellectueel toevluchtsoord, waar wetenschappers en dichters elkaar ontmoeten.
Een château dat je, net als omliggende tuinen, bossen, wijn- en boomgaard en bossen, nog altijd kunt bezoeken. In de tuin van het château vind je een door Pontus gemaakte zonnewijzer.
Ballingschap, dood en blijvende nalatenschap
In 1578 wordt Tyard benoemd tot bisschop van Chalon-sur-Saône. Tijdens de felle godsdienstoorlogen pleit hij voor verdraagzaamheid tegenover protestanten, wat hem zowel respect als vijanden oplevert.
Als Pontus in januari 1589 vanuit Blois terugkeert naar Chalon, verhinderen aanhangers van de Liga hem de stad binnen te komen. Noodgedwongen trekt hij zich terug op zijn landgoed in Bragny-sur-Saône. Hij leeft hier in afzondering tot aan zijn dood op 23 september1605.
Pontus de Tyard laat een uitzonderlijke nalatenschap na: een leven waarin poëzie, wetenschap en geloof samenkomen in een voortdurende zoektocht naar waarheid, schoonheid en harmonie.
Deze pagina is dankzij en onder verantwoordelijkheid van Zuidbourgogne.nl.