Waarschijnlijk is in Maastricht het skelet gevonden van de vierde musketier, de graaf van Artagnan. Zijn vrouw kwam uit Bourgondië. Twee plaatsjes houden haar naam levend en ze kreeg een eigen route.
Charles de Batz de Castelmore, beter bekend onder zijn schuilnaam, d’Artagnan (de achternaam van zijn moeder) werd in de roman De Drie Musketiers, van Alexandre Dumas, beschreven als de vierde musketier naast Porthos, Athos en Aramis. Ze maakten deel uit van het eliteleger dat de Franse koning Louis XIII had opgezet en was genoemd naar de musketten, de handvuurwapens die destijds werden gebruikt.
Van de trouwe en moedige musketier d’Artagnan is weinig bekend. Hij werd rond 1613 geboren in Lupiac, in het zuiden van Frankrijk, en trouwde in 1659 met de Bourgondische weduwe Anne-Charlotte de Chanlecy. Haar eerste echtgenoot, Jean Léonor Damas was bij Arras omgekomen. Charles de Batz de Castelmore, haar tweede echtgenoot, zou op 25 juni 1673 bij het beleg van Maastricht sneuvelen.
Het graf van d’Artagnan werd nooit gevonden. Op 25 maart 2026 werd bekendgemaakt dat het wellicht is ontdekt in de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in Maastricht. DNA-onderzoek moet nog uitwijzen of het aangetroffen skelet inderdaad van Charles de Batz de Castelmore is.
Het echtpaar d’Artagnan kreeg twee zonen voordat het huwelijk in 1665 stukliep. De jongens heetten allebei Louis, naar hun peetooms. Peetoom van de oudste was koning Louis XIV ( de zonnekoning) en van de jongste de dauphin (de oudste zoon van de koning) Louis de France. Net als hun vader werden de twee Louis’en musketier.
Anne-Charlotte de Chalecy, geboren en opgegroeid in Champlécy (vlakbij Charolles) dat destijds nog Chalecy heette, kwam uit een welgestelde familie. Bij haar huwelijk met d’Artagnan had ze gezorgd dat haar baronie in de Bresse buiten de gemeenschap van goederen bleef. Zo kon ze zich, nadat zij en d’Artagnan uit elkaar waren gegaan, vestigen in Saint-Croix-en-Bresse. Ze bleef er wonen tot aan haar dood op 31 december 1683 en werd er begraven in de kapel.
Historici weten weinig van Anne-Charlotte en van d'Artagnan; zelfs niet hoe ze eruitzagen. Als er ooit portretten waren, zijn die verloren gegaan. Latere afbeeldingen die van hen zijn gemaakt, berusten allemaal op fantasie en interpretatie van de mode van die tijd.
De Association d’Artagnan doet onderzoek naar Madame d’Artagnan en heeft in Sainte-Croix-en-Bresse een speciale ruimte aan haar gewijd. Die is op afspraak te bezoeken. Haar 400e geboortedag werd in 2024 zowel in Champlécy als in Saint-Croix-en-Bresse uitgebreid gevierd.
Verder draagt een 2.700 kilometer lange route van Maastricht naar Lupiac haar naam. Uiteraard komt die door Camplécy en Saint-Croix-en-Bresse. La Route de Madama d’Artagnan is onderdeel van de Route Européenne d’Artagnan; een netwerk van zes verschillende routes, door meerdere Europese landen, in de voetsporen van de beroemde vierde musketier. Ze zijn alle zes opgezet voor ruiters, maar ook geschikt voor wandelaars en fietsers.
Foto: Espace d'Artagnan, ©Association d'Artagnan, Saint-Croix en Bresse (https://www.association-dartagnan.fr).