In een kamer op zijn familielandgoed Le Gras in Saint-Loup-de-Varennes richt Nicéphore Niépce in 1827 zijn camera obscura op het landschap buiten. Urenlang valt het zonlicht op een lichtgevoelige plaat. Na ongeveer acht uur is het beeld zichtbaar.
Wat Niépce vanuit zijn werkkamer vastlegt, geldt tegenwoordig als de oudste bewaard gebleven foto ter wereld.
Niépce heeft dan al jarenlang gezocht naar een manier om beelden door licht te laten vastleggen. Zijn experimenten beginnen vanuit een heel praktische vraag: kan een afbeelding ook worden gemaakt zonder dat iemand haar hoeft te tekenen?
De eerste uitvindingen
Na zijn militaire loopbaan vestigt Niépce zich in Nice, waar hij in 1794 trouwt met Antoinette Agnès Romero. Daar worden ook zijn twee zoons geboren. Samen met zijn broer Claude richt hij zich op verschillende technische experimenten. De broers ontwikkelen onder meer de Pyréolophore, een vroege verbrandingsmotor die zij in 1807 laten patenteren. Ze gebruiken de motor voor de aandrijving van een boot en behoren daarmee tot de pioniers van de verbrandingsmotor.
Terug naar de Bourgogne
Aan het begin van de 19e eeuw keert Niépce met zijn gezin terug naar de Bourgogne. Op het familielandgoed Le Gras in Saint-Loup-de-Varennes kan hij zich verder aan zijn uitvindingen en experimenten wijden. Zijn belangstelling verschuift steeds meer naar het vastleggen en reproduceren van beelden.
Van lithografie naar fotografie
Deze belangstelling ontstaat vanuit zijn interesse in de lithografie. Omdat Niépce zelf niet goed kan tekenen, zoekt hij naar een manier om het tekenwerk door het licht te laten doen. Met zijn zoon Isidore experimenteert hij met papier, steen, glas en metaal en met verschillende lichtgevoelige stoffen. Het wordt een jarenlange zoektocht.
De eerste doorbraak
In 1824 bereikt Niépce een belangrijke doorbraak. Met bitumen van Judea, een lichtgevoelige stof, aangebracht op een metalen plaat, weet hij een door licht gevormd beeld blijvend vast te leggen. Hij noemt zijn methode heliografie, letterlijk ‘schrijven met de zon’. Daarmee zet hij een belangrijke stap naar het duurzaam vastleggen van beelden met licht.
Le Point de vue du Gras
Drie jaar later volgt het resultaat dat de geschiedenis van de fotografie verandert. Vanuit zijn werkkamer op Le Gras richt Nicéphore Niépce in 1827 een camera obscura op het landschap buiten.
Na een belichting van ongeveer acht uur ontstaat een beeld van het landschap dat niet meer verdwijnt. Het resultaat is Le Point de vue du Gras, het uitzicht vanuit zijn werkkamer.
De extreem lange belichting heeft bovendien een bijzonder effect: doordat de zon tijdens de opname van plaats verandert, zijn de schaduwen vanuit verschillende richtingen zichtbaar.
Voor portretten is Niépces methode nog ongeschikt. Toch heeft hij bereikt waarnaar hij jarenlang heeft gezocht: een beeld dat door een camera is gevormd, is blijvend vastgelegd.
Niépce probeert zijn uitvinding bekend te maken, maar krijgt tijdens zijn leven nauwelijks erkenning. In 1829 gaat hij samenwerken met Louis Daguerre, die vooral geïnteresseerd is in het verkorten van de lange belichtingstijd. De samenwerking duurt slechts enkele jaren. Op 5 juli 1833 overlijdt Niépce onverwacht en maakt hij niet meer mee dat de fotografie een grote doorbraak zal beleven.
In de voetsporen van Niépce
De omgeving van Chalon-sur-Saône biedt verschillende mogelijkheden om het verhaal van Niépce te ontdekken. In Saint-Loup-de-Varennes bevindt zich het Maison Nicéphore Niépce, verbonden met de plaats waar hij woonde en experimenteerde. In Chalon-sur-Saône vertelt het Musée Nicéphore Niépce het verhaal van de fotografie, van de eerste experimenten tot de moderne tijd. In Jambles, waar ook heeft gewoond en gewerkt, is ter nagedachtenis aan hem een kruisbeeld op de Mont Avril geplaatst.
De Route de la photo verbindt verschillende plaatsen die herinneren aan Niépce en de beginjaren van de fotografie. Langs de route staan statieven waarop je je eigen camera kunt plaatsen. In afwachting van de plaatsing van alle statieven zijn de locaties langs de route op een interactieve kaart aangegeven.
Deze pagina is dankzij en onder verantwoordelijkheid van www.Zuidbourgogne.nl.