In het rustige Bourgondische dorp Écuisses, gelegen aan de oever van het Canal du Centre, staat een van de meest opmerkelijke symbolen van de industriële en culturele geschiedenis van de regio: Villa Perrusson. Dit prachtige herenhuis, rijkelijk gedecoreerd met kleurrijke keramische elementen, is een architectonisch juweel én tastbaar erfgoed van een familie die het dorp tot bloei bracht.
Het verhaal begint in 1860, als Jean-Marie Perrusson, zoon van een schipper op het Canal du Centre, een kleine fabriek voor bakstenen en dakpannen start. Hiervoor maakt hij gebruik van lokaal gewonnen grondstoffen.
Vijftien jaar later laat Jean-Marie arbeiderswoningen bouwen: twaalf gebouwen met 28 woningen, naar voorbeeld van de Compagnie des Mines de Blanzy, aangevuld met een kruidenierswinkel en een café.
Zijn bedrijf groeit snel en is zo succesvol dat Perrusson op het hoogtepunt 750 arbeiders in dienst heeft. Hij gaat veel architecturale keramiek fabriceren, producten die tot ver buiten de grenzen van Écuisses worden verkocht.
De villa die Jean-Marie Perrusson tussen fabriek en spoorlijn laat bouwen, weerspiegelt zijn stijging van sociale status en bedrijfsmatig succes. In 1869 laat Perrusson het eerste deel bouwen, een bescheiden maar elegante bourgeoishuis. De villa wordt tussen 1892 en 1895, uitgebreid met het rijkelijk versierde paviljoen Desfontaines, genoemd naar de schoonzoon die eveneens een belangrijke rol speelt in de onderneming. Het huis wordt ingericht in de stijl van de Belle Époque, flamboyant en rijk gedecoreerd.
Villa Perrusson was bedoeld als visitekaartje. Het hele keramische aanbod van de fabrieken is erin verwerkt: gevels, vloeren, plafonds, dakpannen, straatklinkers en ornamenten. Vooral de rijkversierde noordgevel springt in het oog; het is de kant waar de reizigers over het spoor langs kwamen. Cataloguswoningen waren in die tijd een bekend fenomeen en stonden bijna altijd op zichtlocaties langs spoor, kanaal of weg.
Elk hoekje van het huis toont met trots de keramische productie van het familiebedrijf: van dakpannen en friezen tot balustrades en medaillons.
Zo dient de villa zowel als woonhuis als etalage voor potentiële klanten die per spoor via het Canal de collectie komen bekijken.
De ligging van de villa en de fabrieken langs het Canal du Centre is geen toeval. Het kanaal, geopend in 1794, verbindt de Saône met de Loire en vormt zo de nog ontbrekende schakel tussen Middellandse Zee en Atlantische Oceaan. Het bood de fabriek goede transportmogelijkheden.
De impact van de Perrusson-familie op Écuisses reikt verder dan hun industriële succes. De aanwezigheid van hun fabriek en woning stimuleert de ontwikkeling van de lokale economie en de bouw van arbeiderswoningen, bakkerijen en andere bedrijfsgebouwen, uiteraard allemaal met keramische accenten die het landschap van het dorp bepalen.
De interieurs zijn versierd met keramische ornamenten: vloertegels, lambrisering, plafonds, haarden, panelen en friezen tonen de technische en artistieke kunde van de fabriek. In de ontvangsthal zijn de wanden van vloer tot plafond betegeld. De monumentale trap is een pronkstuk, naast de trap ligt het kantoor waar transacties plaatsvonden. Het behang is een zorgvuldig gereconstrueerde kopie van het origineel.
In de eetkamer zijn de meeste keramische decoraties te bewonderen. De tafel staat zo opgesteld dat gasten uitzicht hebben op de erker en de ornamenten.
Op de eerste etage ligt de salon in Belle Époque-stijl, met een piano als statussymbool. Verder zijn er de slaapkamer van de vrouw, compleet met kap- en werktafel, een kleine maar functionele badkamer met twee kantelbare wasbakken en een soberder herenkamer met hoekbed en schrijftafel.
Na de Tweede Wereldoorlog krijgen de bedrijven in de keramiekvallei het zwaar. Er ontstaan nieuwe handelsroutes en nieuwe concurrerende materialen. Het einde van het tijdperk van de Bourgondische keramiek is nabij. In de keramiekvallei moet het ene na het andere bedrijf sluiten. De fabriek van de familie Perrusson sluit zijn deuren in 1960.
Bezoek aan Villa Perrusson
Na de sluiting van de fabriek in 1960 raakt de villa in verval, maar dankzij langdurige restauratieprojecten is ze inmiddels volledig hersteld en opengesteld voor publiek. Sinds 2023 kunnen bezoekers de elegante kamers, de prachtige tuin en de rijk gedecoreerde façades verkennen en zo een glimp opvangen van het leven van de Perrusons.
Een bezoek aan de villa, en aan het dorp Écuisses is zeker de moeite waard als u geïnteresseerd bent in geschiedenis, familieverhalen of keramische kunst.
Deze pagina is dankzij en onder verantwoordelijkheid van Zuidbourgogne.nl.
