Émile Chateau (1866–1952) was een visionaire Franse botanicus uit Uchon, bekend als een van de grondleggers van de fytosociologie: de studie van plantengemeenschappen en hun relaties met klimaat- en bodemomstandigheden.
Al op jonge leeftijd raakt Émile gefascineerd door vegetatie die spontaan op de taluds van nieuwe spoorlijnen groeit. Hij ontdekt dat planten die onafhankelijk van elkaar groeien, zich onder gelijke milieuomstandigheden op vrijwel identieke wijze groeperen. Deze observaties vormen de basis voor zijn latere theorie over natuurlijke plantengroeperingen.
Mousses de Matour
Chateau werkt aanvankelijk als onderwijzer en later als schooldirecteur in meerdere dorpen van de Saône-et-Loire. Gedurende deze jaren blijft hij intensief botanisch onderzoek doen, te voet of per trein, altijd uitgerust met vergrootglas en plunjezak. In 1911 verzamelt hij in Matour verschillende soorten mossen, bekend geworden als de Mousses de Matour, waarvoor hij in 1913 een prestigieuze vergulde zilveren medaille ontvangt.
Eerste erkenning voor Chateau
Een kantelpunt in zijn wetenschappelijke carrière komt in 1895, als hij in Salornay-sur-Guye, het geboortedorp van zijn vrouw Jeanne Moreau, zijn theorie van natuurlijke plantengroeperingen presenteert. In 1912 publiceert hij in het Bulletin de la Société d’Histoire Naturelle d’Autun zijn beroemde artikel over plantenassociaties en de door hem ontwikkelde méthode des tableaux. Dit werk wordt door veel wetenschappers beschouwd als de basis van de moderne fytosociologie.
Na zijn pensionering in 1923 vestigt de botanicus Chateau zich in Charrecey, waar hij zich blijft toeleggen op flora en met name kruidenstudies. In 1927 wordt zijn werk officieel erkend met de prestigieuze Prix Coincy van de Société Botanique de France, een uitzonderlijke eer voor iemand buiten de universitaire wereld.
Chateau laat een rijke nalatenschap achter: talrijke publicaties, herbaria en archieven, waarvan een deel geschonken werd aan de Académie de Mâcon en het natuurhistorisch museum in Autun.
In de voetsporen van Émile Chateau
In Salornay-sur-Guye wordt het werk van Émile Chateau levend gehouden met het wandelpad Les pas d’Émile Château. Dit pad voert door het Bois de la Roche, een bijzonder bos met een grote biodiversiteit en een opvallende variatie aan biotopen.
In deze bossen, ten noorden van Cluny, verrichtte Chateau vanaf het begin van de 20e eeuw een groot deel van zijn onderzoek.
De wandeling van bijna vier kilometer voert door een landschap dat, door de vele korstmossen, soms een geheimzinnige sfeer krijgt. Onderweg geven talrijke informatieborden toelichting op de flora en fauna van het gebied, ondersteund door duidelijke tekeningen en uitleg. Zo krijgen wandelaars niet alleen inzicht in de rijke biodiversiteit van het Bois de la Roche, maar ook in het levenswerk van Émile Chateau.
Les pas d’Émile Château is uitstekend bewegwijzerd en leidt langs verschillende biotopen die dit bos tot zo’n uniek gebied maken. Halverwege de route bevindt zich een oriëntatiepunt, vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over de wijde omgeving.
En niet alleen in Salornay-sur-Guye zijn sporen van Chateau te vinden; de stad Chalon-sur-Saône begint in 1953 met de aanleg van een Jardin géo-botanique, geïnspireerd op La plante dans son milieu, waarin Chateau laat zien hoe flora samenleeft met bodem, water en steen.
Deze pagina is dankzij en onder verantwoordelijkheid van Zuidbourgogne.nl.