Henriëtte en Gerard van Geffen wilden al heel lang een keer een druivenoogst in Frankrijk meemaken. Eind augustus gingen ze aan de slag op een domein in het zuiden van Bourgondië en het werd een onvergetelijke vakantie.
Om de beurt kiezen Henriëtte en Gerard van Geffen een reis uit. Dit jaar was zij aan de beurt. Het werd eerst een weekje wandelen in Bretagne en daarna druivenplukken in Bourgondië. Ze waren welkom op een domein in een wijndorp met de mooie naam Saint-Amour-Bellevue, in de noordelijke Beaujolaisstreek.
Beter dan daar hadden ze het niet kunnen treffen. Ze beleefden er een druivenpluk zoals in een romantische Franse film: hard werken, maar een heel gezellige sfeer en ondertussen ook volop genieten van de Bourgondische keuken met uitgebreide gezamenlijke maaltijden aan lange tafels aan de rand van de wijngaarden of op het domein. Uiteraard overgoten met wijnen van het huis.
Profiel
Hoewel de Bourgondische wijnbouwers elk jaar duizenden handen te kort komen om de oogst binnen te halen, moest Gerard veel moeite doen om een adres te vinden: “Ik had er elf aangeschreven. Een enkeling was al voorzien. Een ander liet weten dat we niet aan het profiel voldeden. Sommigen hadden niemand nodig omdat ze machinaal oogsten. Eén van hen, een Nederlandse wijnboer, beloofde om in zijn netwerk wat te regelen als we op het laatste moment nog niets zouden hebben. Via een bureau zijn we uiteindelijk bij Domaine des Pins in Saint-Amour-Bellevue geplaatst. Het bureau bood ons meerdere mogelijkheden aan. We kozen voor dit adres omdat er, tegen een kleine vergoeding, kost en inwoning mogelijk was.”
Qua profiel weken Henriëtte en Gerard – als zeventigers zonder enige ervaring met de druivenpluk - inderdaad af van het gemiddelde. Voordat ze mochten beginnen, kregen ze daarom een korte instructie. Het belangrijkste was welke druiven wel en welke vooral niet in de plukemmers mochten komen. Voor gereedschap was gezorgd. De scharen die ze zelf uit Nederland hadden meegenomen, bleken niet nodig te zijn.
Familie
Behalve Fransen, worden in Bourgondië vaak plukkers uit Oost- en Zuid-Europa en uit Noord-Afrika ingezet. Zolang de scholen nog niet begonnen zijn, kunnen de wijnbouwers een beroep doen op studenten.
Joseph de Sonis, de bedrijfsleider van Domaine des Pins, heeft 30 tot 35 paar handen nodig voor de oogst: “Enkele jaren geleden deden we zaken met een Pools bureau. De eerste keer ging het goed. Het tweede jaar annuleerden ze een week voordat we zouden starten. Met een oproep lukte het toen om op het laatste moment voldoende familieleden, vrienden en scouts te werven. Een deel van hen komt sindsdien elk jaar terug en neemt ook weer plukkers mee uit eigen netwerk. Daarnaast vinden we het leuk om drie of vier personen uit andere landen aan te trekken. We hadden al Nederlanders, Belgen, Finnen en Tsjechen. Zij zijn ambassadeurs voor onze streek.”
Tijdens de oogst springt iedereen bij. De bedrijfsleider regelt het werk in de wijngaarden en plukt zelf ook mee. Eigenaar Régis Polosse staat op de aanhanger waar de dragers de druiven lossen en controleert, voordat ze naar de wijnmakerij worden gebracht, of de trossen goed zijn. De echtgenotes zorgen voor het eten. Oenologe en mede-eigenaar Sandra Escot ontfermt zich over de geplukte druiven.
Voor Henriëtte en Gerard voelde het daadwerkelijk alsof ze in een grote Franse familie waren gekomen. Ze werden er meteen hartelijk opgenomen. Met Engels konden ze zich redelijk redden.
Herenhuis
Sinds dit seizoen mogen in Bourgondië druivenplukkers ook in tenten worden gehuisvest. Gerard en Henriëtte verbleven echter in een authentiek, oud herenhuis uit 1750 met houten luiken en een prachtige houten balustrade op de galerij van de eerste verdieping. Joseph vertelt dat tijdens de oogst het huis vol staat met bedden zodat er ongeveer 20 mensen kunnen slapen. Sommigen wonen in de buurt en gaan aan het einde van de dag naar hun eigen huis.
Het Nederlandse stel had slaapzalen verwacht waarbij mannen en vrouwen gescheiden van elkaar slapen. Tot hun grote verrassing was er echter een tweepersoonskamer voor hen gereserveerd. Die had nog de inrichting zoals vroeger; met houten meubeltjes en roze bloemetjesbehang. Ze genoten ervan om zo weer even terug te gaan in de tijd. Het sanitair moesten ze delen met de anderen.
De gezamenlijke maaltijden waren een feestje; ze smulden van het Bourgondische eten en hadden telkens het gevoel dat ze in een restaurant zaten.
Laatste moment
Eigenlijk zouden Henriëtte en Gerard op maandag beginnen. In de week ervoor werden ze gebeld met de vraag of het al twee dagen eerder kon. De startdatum wordt pas op het laatste moment vastgesteld. Een vuistregel is dat de druiven ongeveer 100 dagen na de eerste fleurs de vignes (bloesem) rijp zijn. Analyses van de aciditeit en het suikergehalte moeten uitwijzen wat het beste moment is om ze te oogsten.
Dit jaar stonden de wijnbouwers voor een dilemma: eigenlijk waren de druiven al rijp, maar door de droge zomer hadden ze heel weinig sap. Wachten op regen zou het vochtgehalte en de opbrengst vergroten. De neerslag bleef echter uit. Door het hoge suikergehalte van de druiven zal ook het alcoholpercentage van de 2026-wijnen wat hoger zijn dan de normale 12% tot 14%. Daarvoor geldt volgens Joseph geen limiet: het is zoals de natuur het maakt. Water toevoegen is uiteraard streng verboden.
Ter plekke maakten de Nederlanders kennis met hun schema voor die week:
- 5.30 uur: opstaan.
- 5.55 uur: bel voor een eerste ontbijt, bestaande uit brood met jam, koffie, warme melk en chocolademelk.
- 6.30 uur: vertrek naar de wijngaarden.
- 9.30 uur: een broodmaaltijd met kaas, vleeswaren en zoetigheden aan de rand van de wijngaard.
- 12.00 uur: naar het domein voor een uitgebreide warme lunch.
- 13.30 uur: hervatting van het werk.
- 15.00 uur: drinkpauze.
- 16.30 uur: einde van de werkdag.
- 19.30 uur: diner en natafelen.
De eerste dag werkten ze in de wijngaard naast de wijnmakerij. Daarna in andere wijngaarden van het domein, waar ze in een busje met aanhanger heen werden gebracht.”
Conditie
Henriëtte en Gerard begonnen aan de klus met een goede conditie. Ze trainen een paar keer per week in de sportschool, wandelen veel en liepen in juli de Nijmeegse vierdaagse. Bij het druivenplukken worden echter andere spieren gebruikt. Het betekent 70% tot 80% van de tijd gehurkt of op de knieën zitten. In het begin was dat even wennen: “Maar door het plezier ebt de pijn vanzelf weg. En we hadden ook paracetamol.”
Ze werkten in koppels en degenen die in dezelfde rij waren ingezet, hielpen elkaar. “Met onze rijen waren we niet als laatste klaar en we hebben overal aan meegedaan. Het uitwassen van de emmers was eigenlijk een karweitje voor de jongeren. Het werd gewaardeerd dat wij daar ook bij hielpen.” Met het weer hadden ze geluk: de weken met temperaturen tot 40°C waren voorbij en in vijf dagen hadden ze slechts enkele uurtjes regen. Vanuit het domein was regenkleding voorzien: zodra de lucht betrok, kwam die tevoorschijn.
Druivenplukkersdiploma
Donderdag aan het einde van de middag waren alle met de hand te plukken druiven binnen. Een deel zou in de dagen erna machinaal worden geoogst. De jonge wijngaarden van het domein zijn zo aangeplant dat er machines doorheen kunnen.
De pluk werd afgesloten met een oogstfeest. Voorafgaand aan het diner kregen ze in de wijnmakerij uitleg over het proces, het domein en de wijnen van het huis. Natuurlijk was er een proeverij. Domaine des Pins maakt kwaliteitswijnen van de witte Chardonnay en rode Gamay druiven; geen Beaujolais Nouveau maar mooie Saint-Amour wijnen met de appellation Beaujolais Cru. Op het feest had de bedrijfsleider een persoonlijk woordje voor elke plukker en ze ontvingen hun druivenplukkersdiploma.
Henriëtte en Gerard kijken met een goed gevoel terug op een intense week: “Het was fenomenaal. We zijn van de ene verbazing in de andere gevallen en hadden nooit verwacht dit mee te kunnen maken.” Als het lukt, willen ze volgend jaar graag nog een keer van de partij zijn: “Nu zijn we topfit en konden we de groep bijhouden. We zullen zien hoe dat dan is. Maar we zijn al wel aan het ronselen in onze omgeving.”
