Ze werd in 1901 in Châtillon-sur-Seine uit een buitenechtelijke relatie geboren en in grote armoede opgevoed. Als twaalfjarige vertrok ze naar Parijs en werd daar de Koningin van de Montparnasse. In haar geboorteplaats is nu een tentoonstelling aan deze bijzondere vrouw gewijd.
Nadat het Musée du Pays Châtillonnais vorig jaar een zeer succesvolle tentoonstelling had over modeontwerper Marc Bohan, die tussen 1961 en 1989 artistiek directeur was van Dior en zich nadien vestigde in Châtillon-sur-Seine, wordt dit jaar een andere beroemdheid uit deze plaats in de schijnwerpers gezet. Alice Ernestine Prin werd in de jaren ’20 van de vorige eeuw onder de naam Kiki een ster in Parijs. Ze trad op in de cabarets, schreef een boek, schilderde, en was een muze voor andere kunstenaars. In 1929 werd ze verkozen tot de Koningin van Montparnasse.
Amélie Harrault, die een film over haar maakte, omschreef Kiki de Montparnasse als volgt: “Verfijnd en provocerend, ze zingt, poseert, schildert, schrijft en zet de gevestigde orde op zijn kop. Poederige huid, hartvormige lippen, met kohl omrande ogen, wenkbrauwen die ze naar gelang haar stemming bijtekent, kort jongensachtig haar en een pony: haar gezicht is een logo, een kunstwerk op het lichaam dat zijn tijd ver vooruit is".
“Een vrouw die nooit een dame is geweest, was tien jaar lang, voor zover dat in onze tijd mogelijk is, wat wij een koningin noemen. Dat is natuurlijk heel wat anders dan een dame zijn,” stelde de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway. Haar zeden waren inderdaad heel wat losser dan in die periode gebruikelijk was. “Maar eigentijdse kunstenaars lopen meestal op hun tijd vooruit,” aldus één van de sprekers bij de opening van de expositie die op 20 april plaatsvond.
Kiki de Montparnasse was vooral een geëmancipeerde vrouw die haar leven inrichtte zoals ze dat zelf wilde. In de toespraken bij de opening werd ook verwezen naar die andere vrouw aan wie het museum een deel van het gebouw heeft gewijd: “de Dame de Vix” die in de 5e eeuw voor Christus leefde. Vlakbij Châtillon-sur-Seine is haar grafheuvel gevonden met schatten die erop wijzen dat ze destijds een machtige positie bekleedde. Ze wordt ook de prinses van Vix genoemd. De opgravingen die haar graf blootlegden, zijn gestart in het jaar waarin Kiki overleed. Over de prinses zelf is weinig bekend.
Van Alice Ernestine Prin weet men daarentegen nog heel veel. Ze groeide bij haar grootmoeder op in extreme armoede en werd bespot vanwege haar magerheid. Op twaalfjarige leeftijd vertrok ze naar Parijs, waar ze allerlei baantjes had: bakker, dienstmeisje, vliegtuigvleugelmonteur… Toen poseerde ze naakt. Kiki was geboren! In het bruisende Montparnasse van de jaren twintig ontmoette ze talloze kunstenaars en trad ze op in La Rotonde, Le Dôme en Le Boeuf sur le Toit.
Gekleed in geïmproviseerde outfits, inspireerde ze de hele wereld. Fotograaf Man Ray maakt van haar de foto Viool, die in 2022 door Christie’s voor $ 12,41 miljoen werd verkocht. Ze werd geschilderd door Amedeo Modigliani, Moïse Kisling, Chaïm Soutine en Tsuguharu Foujita, en gebeeldhouwd door Pablo Gargallo en Alexander Calder. Kiki speelde in experimentele surrealistische films, maakte charmante schilderijen en publiceerde haar Memoires met een voorwoord van Ernest Hemingway. Het boek werd in de VS verboden omdat het te schandalig was. Na de beurskrach raakte ze in verval. Uitgeput door alcohol en drugs stief ze op 23 maart 1953.
De expositie over Kiki, de Koningin van de Montparnasse plaatst de bezoekers in de sfeer van het Parijse Montparnasse uit de Années Folles (Roaring Twenties). Hij heeft van het Franse Ministerie van Cultuur het Label Exposition d’Intérêt National (expositie van nationaal belang) gekregen en is nog tot eind dit jaar te zien in:
Musée du Pays Châtillonnais – Trésor de Vix
14 Rue de la Libération
21400 Châtillon-sur-Seine
De entreeprijs voor het museum bedraagt € 7. Het is van 10.00 tot 17.30 uur geopend; in juli en augustus dagelijks, in de andere maanden niet op dinsdagen. De expositie is in het Frans. Separaat, op papier, is uitleg in het Engels beschikbaar.