In de jaarlijkse kerstexpositie toont het museum van Hiéron dit keer kersttaferelen in vitrines, dus in kastjes met een glazen voorzijde, afkomstig uit de collectie Trésors de Ferveur (Schatten van Devotie).
Het plaatsen van kerststallen in kerken is een traditie die teruggaat tot de middeleeuwen. Later, in de 17e eeuw, ontstonden kleinere kersttaferelen voor in de huiselijke kring. Ze werden vervaardigd uit allerlei verschillende materialen, zoals gesponnen glas, wassen figuren met kleding van textiel, karton, stucwerk en zelfs broodkruim. Eén ding hebben ze met elkaar gemeen: ze bevinden zich allemaal in een kastje en worden beschermd door glas.
Anders dan de kerststallen met santons (kleine, verplaatsbare beeldjes), waarbij de figuren en het decor elk jaar opnieuw kunnen worden gerangschikt, zijn de miniatuurwerelden in de vitrines bevroren in de tijd. Daardoor bieden ze inzicht in de makers en de gebruikers ervan. Ze vonden hun oorsprong in Franse kloosters en zijn grotendeels het resultaat van het bescheiden en uiterst nauwgezette werk van nonnen. De kerststalletjes gingen vaak naar particulieren in ruil voor giften ter ondersteuning van de kloostergemeenschappen.
Het decor van de beeldjes is heel wisselend. Het varieert van een alledaagse setting tot een exotische of fantasiewereld. In een natuurlijk landschap of een rijk ingericht interieur duiken wilde dieren en paradijsvogels op naast zusters van liefde, clarissen of karmelietessen en mengen heiligen zich onder de lokale boerenbevolking. Deze diversiteit is geen toeval, aangezien de tentoongestelde vitrines afkomstig zijn uit allerlei regio’s: van de Provence en de Elzas tot aan Beieren.
De expositie Entre le boeuf et l’âne gris (tussen de os en de grijze ezel) omvat meer dan 100 kersttaferelen. Ze variëren van minuscuul, in een walnootschaal of met figuurtjes ter grootte van een vlo, tot monumentaal en theatraal in kijkkasten van 80 centimeter.
De in glas gevatte kerststallen bleven tot ver in de 20e eeuw populair. In die periode werden verbazingwekkende en soms de meest kitscherige exemplaren gemaakt. Bezoekers worden verrast door de originaliteit van de kastjes en de vindingrijkheid bij het creëren van deze sacrale miniatuurwerelden die door de eeuwen heen bewaard zijn gebleven.
Het museum is geopend van woensdag tot en met zondag van 10.00 tot 12.30 uur en van 14.00 tot 18.00 uur. Op 24 en 31 december sluit het om 17.00 uur. Op 25 december en 1 januari is het de gehele dag gesloten. De toegang is voor individuele bezoekers gratis.
Foto: © Jean-Pierre Gobillot - Musée du Hiéron